
Cyrhaeddodd yr oerfel cyntaf Dogavios yn dawel bach, ar ddiwedd prynhawn. Caeodd y blodau eu petalau fel pe baen nhw’n gwisgo cot, ac roedd y cerrig yn canu’n dawelach, rhag gwario gwres.
Roedd Pigúiça wrth ei bodd. Mae huskies yn hoffi oerfel. Rhedodd drwy’r border, gan chwythu mwg bach o’i thrwyn, ffwww, a smalio mai draig oedd hi.
Yna gwelodd hi. Ar ben llygad y dydd, yn llonydd, roedd glöyn byw melyn â’i adenydd ar gau. Daeth Pigúiça’n agos iawn. Roedd y glöyn byw yn crynu, ac yn crynu, fel deilen yn y gwynt.
“Wnei di ddim hedfan?”, gofynnodd Pigúiça. “Alla i ddim”, atebodd y glöyn byw, mewn llais main. “Mae fy adenydd wedi mynd yn oer. Dim ond pan fydd yn gynnes mae glöyn byw yn hedfan.”
Meddyliodd Pigúiça’n gyflym. Yn gyntaf, roedd eisiau mynd â’r glöyn byw adref mewn potyn. Ond cofiodd beth ddywedai Fofuxo bob amser: mae anifeiliaid yr ardd yn hoffi byw yn yr ardd. Nid cadw yw helpu.
Felly gorweddodd yn dyner wrth ymyl y llygad y dydd a chwythu’n ysgafn iawn, aer cynnes yn dod o’i cheg. Hhhaaa. Agorodd y glöyn byw ychydig bach ar ei adenydd.
Yna gwnaeth Pigúiça’r hyn mae pob husky yn gwybod ei wneud: cyrliodd ei chynffon flewog, mor drwchus â sgarff, a gwneud wal fach o gwmpas y blodyn, rhag i’r gwynt fynd drwodd. “Gwell?” “Llawer gwell”, meddai’r glöyn byw. “Ond bydd y nos yn hir.”
Edrychodd Pigúiça o’i chwmpas. Gerllaw roedd y goeden â’i chefnffon yn droellog, â changhennau isel a dail enfawr, mor llydan â ymbaréls. O dan y rheini, prin roedd y gwynt yn cyrraedd.
“Dw i’n nabod lle”, meddai. A cherddodd yn araf, yn araf iawn, â’r llygad y dydd cyfan yn ei cheg, heb dynnu’r gwreiddyn: cloddiodd y pridd o’i gwmpas a mynd â’r blodyn bach gyda’r clwtyn pridd a phopeth, a’r glöyn byw ar ei ben, yn gadarn fel teithiwr.
O dan y dail mawr, plannodd y llygad y dydd eto, mewn cornel feddal o fwsogl, a threfnu dail sych o’i chwmpas. Edrychai’r lle fel ystafell fach.
Cyrliodd y glöyn byw. Peidiodd yr adenydd â chrynu. “Diolch, Pigúiça”, sibrydodd. “Yfory, pan fydd yr haul yn cynhesu, dof i ddweud bore da wrthyt ti.”
Drannoeth, tarodd yr haul ar y dail mawr, ac yno roedd y glöyn byw, yn hedfan o dan y gangen, yn gwneud cylchoedd o flaen trwyn Pigúiça. Eisteddodd hi yno a gwenu, a gwenu, â’i chlustiau i fyny.
Gyda’r nos, gartref, gorweddodd Pigúiça yn ei gwely a lapio ei chynffon am ei thrwyn ei hun, yn union fel y gwnaeth â’r glöyn byw. Roedd yn gynnes. Roedd yn braf.
Y tu allan, o dan y dail, roedd rhywun bach, bach hefyd yn cysgu mewn heddwch. A Pigúiça, gan wybod hynny, a gysgodd yn dawelach fyth.
