
Hwrê! Reit yng nghanol y llannerch, daeth Pigúiça o hyd i’r asgwrn mwyaf iddi ei weld erioed. Roedd e mor fawr nes bod rhaid iddi gerdded i’r ochr i’w gario, yn union fel cranc.
“Fi piau hwn,” cyhoeddodd hi i neb. “Fi piau fe i gyd.” Canodd carreg gyfagos rywbeth yn dawel, ond esgusodd Pigúiça nad oedd hi wedi clywed.
Cyn hir daeth Fofuxo heibio, yn ysgwyd ei gynffon. “Dyna asgwrn hyfryd! Ga i chwarae hefyd?” Cofleidiodd Pigúiça yr asgwrn gyda’i phedair pawen. “Na chei. Fi piau fe. Fi ffeindiodd e gyntaf.”
Wnaeth Fofuxo ddim gwylltio. Gorweddodd e ar y glaswellt a gwylio’r cymylau. Roedd un ohonyn nhw ar siâp asgwrn, a chwarddodd e iddo’i hun.
Ceisiodd Pigúiça chwarae gyda’r asgwrn. Taflodd hi fe i’r awyr, ond roedd e’n drwm a disgynnodd ar ei phen. Bwmp. Ceisiodd hi ei gnoi, ond roedd e’n rhy fawr i’w cheg fach. Ceisiodd hi redeg gydag e, a baglu.
Eisteddodd hi i lawr, braidd yn bwdlyd. Roedd chwarae ar ei phen ei hun gydag asgwrn mor fawr yn anoddach nag roedd hi wedi meddwl. Ac a dweud y gwir, doedd e ddim yn llawer o hwyl.
Yna edrychodd hi ar yr asgwrn. Roedd un pen ar un ochr. Ac roedd pen arall ar yr ochr arall. Dau ben. Edrychodd hi ar Fofuxo. Un Fofuxo. Edrychodd hi arni hi ei hun. Un Pigúiça.
“Fofuxo,” galwodd hi, yn dawel bach. “Wyt ti eisiau dal y pen arall?” Cododd Fofuxo ei glustiau a dod draw ar ras.
Cydiodd pob un mewn un pen, a dechreuodd y gêm dynnu. Roedd Pigúiça yn tynnu o’r ochr yma, grrr. Roedd Fofuxo yn tynnu o’r ochr draw, yn ysgafn iawn, grrr. Weithiau roedd e’n gadael iddi hi ennill, a weithiau roedd hi’n gadael iddo fe ennill.
Cyn hir daeth Bolota, y basset â chlustiau hir, a Tico’r ci selsig. “Ga i ymuno?” gofynnodd Bolota. Y tro yma wnaeth Pigúiça ddim oedi o gwbl. “Cei! Cydia fan hyn yn y canol!”
A dyna’r prynhawn mwyaf llawn hwyl a welodd y llannerch erioed. Pawb yn tynnu, pawb yn chwerthin, a doedd neb yn cofio pwy oedd piau’r asgwrn. Roedd e’n perthyn i bawb oedd yn chwarae.
Pan guddiodd yr haul y tu ôl i’r mynyddoedd, gorweddodd y cŵn bach ar y glaswellt fesul un, yn pwyso yn erbyn ei gilydd, wedi blino’n lân ar ôl chwerthin cymaint.
Rhoddodd Pigúiça ei phen ar yr asgwrn, fel petai’n obennydd. Rhoddodd Fofuxo ei ben ar y pen arall. Arhosodd y ddau yno, yn gwylio’r sêr cyntaf yn ymddangos.
“Wnawn ni chwarae eto yfory?” gofynnodd hi, a’i llygaid bron ar gau. “Gwnawn,” meddai Fofuxo. A chysgodd Pigúiça yn y fan a’r lle, yn gwenu, â’i phen ar yr asgwrn oedd nawr yn perthyn i bawb.
