Wyt ti erioed wedi teimlo pili-palod yn dy fol? Nid pili-palod go iawn, wrth gwrs. Y goglais bach yna tu mewn sy’n dod pan wyt ti ar fin gwneud rhywbeth newydd. Wel, deffrodd Pigúiça â’i bol yn llawn ohonyn nhw.
Hwn oedd ei diwrnod cyntaf yn ysgol y cŵn bach, a oedd y tu mewn i’r llyfrgell dalaf ar blaned Dogavios. Roedd yno silffoedd yn cyrraedd y to a ffenest gron yn llawn darnau bach o wydr lliw.
Aeth Fofuxo â Pigúiça at y drws. Arhosodd hi’n sownd wrth ei bawen. “Beth os na fydd neb eisiau chwarae gyda fi?” gofynnodd hi. “Beth os dw i ddim yn gwybod dim byd?”
“Does dim rhaid i neb wybod popeth yn yr ysgol,” meddai Fofuxo. “Dyna pam rydyn ni’n mynd, i ddysgu. A bydda i’n ôl i dy nôl di pan fydd yr haul yn troi’n oren.”
Y tu mewn, mewn cornel, roedd ci selsig bach hir, hir iawn, yn trio cuddio y tu ôl i glustog oedd yn llawer rhy fach. Roedd hanner ohono i’w weld un ochr, a’r hanner arall yr ochr arall. Tico oedd ei enw.
“Oes pili-palod yn dy fol di hefyd?” gofynnodd Pigúiça. Nodiodd Tico. “Tua ugain,” meddai fe. “Mae gen i tua deg ar hugain,” meddai hi. A chwarddodd y ddau, a hedfanodd rhai o’r pili-palod i ffwrdd.
Yna daeth yr athro i mewn, yr Athro Mwstás, schnauzer â sbectol gron a mwstás gwyn wedi’i gribo’n daclus. Dringodd e i’r ddarllenfa, codi hudlath fain a dweud: “Bore da, blant. Heddiw, y llyfrau fydd yn eich dewis chi.”
Chwifiodd e’r hudlath. Agorodd y llyfrau eu cloriau fel adenydd a hedfan oddi ar y silffoedd, fflap, fflap, fflap, gan droi o gwmpas yr ystafell. Roedd cegau Pigúiça a Tico ar agor led y pen.
Glaniodd llyfr gwyrdd yn araf deg o flaen Pigúiça. Roedd e’n sôn am flodau sy’n ateb pan fyddi di’n siarad â nhw. Glaniodd llyfr melyn o flaen Tico. Roedd hwnnw’n sôn am gerrig sy’n canu.
“Wnei di ffeirio gyda fi wedyn?” gofynnodd Tico. “Gwnaf,” meddai Pigúiça. A sylwodd hi ddim hyd yn oed bod ei bol wedi tawelu.
Pan drodd yr haul yn oren, roedd Fofuxo wrth y drws, fel roedd e wedi addo. Rhedodd Pigúiça ato gan ddweud popeth ar unwaith: y llyfrau oedd yn hedfan, mwstás yr athro, a Tico oedd yn rhy hir i’r glustog.
Y noson honno, yn ei gwely bach, roedd hi’n dal i adrodd yr hanes. Yn arafach ac yn arafach. “Ac yfory... mae Tico’n mynd i ddod â... llyfr y cerrig...”
Diffoddodd Fofuxo y golau. Roedd pili-palod bol Pigúiça i gyd wedi mynd i gysgu. Ac aeth hithau hefyd, yn breuddwydio am lyfrau’n hedfan yn isel, isel, fflap... fflap... fflap.
