Roedd hi’n dri diwrnod ar hugain ers i Pigúiça weld Nain. Roedd hi’n gwybod yr union rif achos roedd hi’n tynnu llinell fach ar y wal bob bore. Roedd cymaint o linellau erbyn hyn nes eu bod nhw’n edrych fel ffens.
Husky â thrwyn bach gwyn oedd Nain, ac roedd hi’n byw yr ochr draw i’r mynyddoedd, mewn dyffryn pell, pell i ffwrdd. Hi oedd yn gwneud y bisgedi mêl gorau ar blaned Dogavios, ac roedd hi’n gwybod cân ar gyfer pob math o gwmwl.
Y prynhawn hwnnw, estynnodd Pigúiça ei phasbort, y llyfr bach â stampiau’r daith ddiwethaf, a throi’r tudalennau. Roedd yno stamp y bont, stamp yr afon a stamp tŷ Nain, ar siâp bisgeden.
“Mae gen i hiraeth,” meddai hi wrth Fofuxo, mewn llais bach, bach. “Ac mae hiraeth yn brifo fan hyn tu mewn, fel pan wyt ti’n bwyta hufen iâ yn rhy gyflym.”
Meddyliodd Fofuxo am ychydig. Trodd ei lygaid, oedd yn euraid, yn las tywyll, fel maen nhw’n ei wneud pan mae ganddo rywbeth pwysig i’w ddweud. “Tyrd gyda fi,” meddai fe. “A thyrd â’r pasbort.”
Dringodd y ddau i ben y bryn uchaf. O’r fan honno roedden nhw’n gallu gweld y dyffrynnoedd, yr afonydd a’r mynyddoedd, un y tu ôl i’r llall. Ac ymhell, bell i ffwrdd, roedd mwg bach yn codi o simnai.
“Tybed ai tŷ Nain yw hwnna?” gofynnodd Pigúiça. “Efallai,” meddai Fofuxo. “Ac edrych ar yr awyr. Dyma’r un awyr sydd uwchben ei thŷ hi nawr. Efallai ei bod hi’n edrych arni hefyd.”
Eisteddodd Pigúiça a syllu. Roedd yr awyr yn chwyrlïo’n binc, ac roedd cwmwl gwenog yn hwylio’n araf tuag at y mynyddoedd.
“Cwmwl!” galwodd Pigúiça. “Wyt ti’n mynd heibio tŷ fy Nain i?” Gwenodd y cwmwl yn lletach fyth a nodio, gan siglo’i ymylon bach.
Felly safodd Pigúiça ar ei thraed, llenwi ei brest a dweud yn uchel: “Nain, mae gen i hiraeth amdanat ti! Cadwa fisgeden fêl i fi!” A chariodd y cwmwl y neges, yn araf, araf, i fyny dros y mynydd.
Agorodd Fofuxo y pasbort ar dudalen wag. “Mae’r dudalen yma’n aros am y stamp nesaf,” meddai fe. “Mae hiraeth yn cadw lle ar gyfer y tro nesaf y byddwch chi gyda’ch gilydd.”
Ar y ffordd adref, wnaeth Pigúiça ddim tynnu llinell ar y wal. Tynnodd hi lun yn lle hynny: hi a Nain yn bwyta bisgedi mêl, â chwmwl gwenog uwch eu pennau. A’i ludo yn y pasbort, ar y dudalen wag.
Pan orweddodd hi, edrychodd hi drwy’r ffenest. Ymhell i ffwrdd, y tu ôl i’r mynyddoedd, efallai fod Nain yn mynd i’r gwely hefyd, yn edrych ar yr un awyr, â bisgeden fêl wedi’i chadw’n saff.
“Nos da, Nain,” sibrydodd Pigúiça. A chaeodd hi ei llygaid. Weithiau, pan fyddwn ni’n cysgu gan feddwl am y rhai rydyn ni’n eu caru, mae’r hiraeth yn mynd yn fach, fach ac yn troi’n freuddwyd braf. Gobeithio mai felly y bydd hi i tithau heno.
