
Ar brynhawn olaf y flwyddyn, mae pawb yn Dogavios yn croesi’r bont risial. Mae hi rhwng dau fryn, uwchben dyffryn dwfn, ac yn arwain at droed y mynydd eira, lle mae’r pinwydd yn gwisgo hetiau gwyn.
Mae’r bont yn llydan ac yn ddiogel, â ffens risial ar y ddwy ochr. Ac yn hongian arni mae clychau. Llawer o glychau. Ond dydyn nhw ddim yn canu gyda’r gwynt. Mae pob cloch yn canu dim ond pan fydd rhywun yn dweud diolch go iawn.
“Does gen i ddim byd i ddiolch amdano”, mwmiodd Pigúiça, yn sefyll ar ddechrau’r bont. “Roedd fy mlwyddyn i’n gyffredin. Ddigwyddodd dim byd arbennig.”
Gwenodd Fofuxo a chymryd y cam cyntaf. “Felly, awn ni ar draws yn araf. Efallai y byddi di’n cofio rhywbeth bach ar y ffordd.”
Ar y cam cyntaf, edrychodd Pigúiça i lawr a gweld y llyn yn disgleirio yn y dyffryn. “Fanna dysgais i arnofio”, cofiodd. A, heb feddwl, dywedodd: “Diolch, lyn.” Dlim! Canodd cloch yn dawel iawn.
Cafodd Pigúiça fraw bach, o’r math da. Cerddodd ychydig yn bellach. Cofiodd am y morgrugyn bach Zizi, mor fach ac mor annwyl. “Diolch, Zizi.” Dlim, dlom!
Cofiodd am y diwrnod syrthiodd o’r sgwter. Roedd wedi brifo, ac roedd hi wedi crio. Ond wedyn dysgodd reidio ar ei phen ei hun. Petrusodd. A oedd modd diolch hyd yn oed am y diwrnod drwg? “Diolch am y godwm”, meddai, braidd yn chwerthin. “Achos dysgais.” Dlem! Canodd cloch honno’n uwch na’r un arall.
Nawr doedd Pigúiça ddim yn gallu stopio. “Diolch, gwely cynnes. Diolch, cawl pwmpen. Diolch, Bolota, am fenthyg y flanced. Diolch, glaw, am y pyllau.” Canai’r clychau un ar ôl y llall, dlim, dlom, dlem, a’r nodau’n hedfan drwy’r awyr fel adar bach o gerddoriaeth.
Llanwodd y dyffryn cyfan â sain. Ar ochr arall y bont, roedd y cŵn bach eraill hefyd yn croesi, a’u clychau nhw’n cymysgu â’i chlychau hi, mewn cân na ysgrifennodd unrhyw gerddor erioed.
Pan oedden nhw’n agos at y diwedd, dim ond un gloch oedd ar ôl, y fwyaf oll, ar ddarn olaf y bont, yn wynebu’r mynydd eira. Edrychodd Pigúiça arni. Yna edrychodd ar Fofuxo, yn fawr ac yn euraidd wrth ei hochr.
“Diolch i ti am fod yma gyda mi”, meddai. “Y flwyddyn gyfan.” DLOOOM. Canodd y gloch fawr mor hyfryd nes i’r eira ar y mynydd ddisgleirio, a daeth pluen fach i lawr yn dawnsio nes glanio ar ei thrwyn.
“Welaist ti?”, meddai Fofuxo. “Doedd dy flwyddyn di ddim mor gyffredin â hynny.” “Roedd hi’n llawn”, meddai Pigúiça. “Yn llawn o bethau bach.”
Gyda’r nos, yn ei gwely’n barod, roedd hi’n dal i glywed y clychau yn y pellter, yn dawelach ac yn dawelach. Cyn cysgu, sibrydodd dri diolch arall: i’r gobennydd, i’r flanced ac i’r nos.
Ac, y tu mewn i’w brest, yn araf bach, canodd cloch fach olaf. Dlim.
