Mae Fofuxo yn fawr, ac mae rhai mawr yn cerdded yn araf.
Y prynhawn hwnnw, roedd Pigúiça eisiau rhedeg at y nant, a hynny’n gyflym. Roedd hi’n mynd ar y blaen, yn dod yn ôl, yn rhedeg mewn cylchoedd o’i gwmpas ac yn mynd ar y blaen eto. Roedd Fofuxo yn dod wrth ei bwysau, twmp, twmp, yn arogli’r blodau ar y ffordd.
“Brysia, Fofuxo!” meddai Pigúiça, yn ddiamynedd. “Rwyt ti’n rhy araf! Dydy hyn ddim yn hwyl. Dw i’n mynd i chwarae gyda Nina, mae hi’n gyflym.”
Ac i ffwrdd â hi, heb edrych yn ôl.
Stopiodd Fofuxo yng nghanol y llwybr. Gwyliodd hi’n mynd. Yna eisteddodd e o dan goeden, â’i glustiau’n isel, isel, a ddywedodd e ddim gair.
Chwaraeodd Pigúiça gyda Nina yn y nant. Ond doedd y chwarae ddim cystal. Roedd cwlwm rhyfedd yn ei bol, a doedd e ddim yn mynd. Bob tro roedd hi’n chwerthin, roedd y cwlwm yn tynhau ychydig bach.
“Rwyt ti’n edrych fel petait ti wedi anghofio rhywbeth,” meddai Nina.
Meddyliodd Pigúiça. A chofiodd hi am glustiau isel Fofuxo. “Dywedais i rywbeth cas,” meddai hi. “A dw i’n meddwl ei fod e’n drist.”
Cerddodd hi’n ôl ar hyd y llwybr, yn araf. Roedd Fofuxo yn dal o dan y goeden. Aeth Pigúiça yn agos, edrych ar ei phawennau ei hun a dweud: “Fofuxo... sori. Dywedais i dy fod ti’n araf, a doedd hynny ddim yn neis. Ro’n i ar frys ac yn gas.”
Edrychodd Fofuxo arni. Anadlodd Pigúiça yn ddwfn ac aeth yn ei blaen: “A dw i wedi gwneud cân i ti. Ga i ei chanu hi?” Nodiodd e.
Felly canodd hi, braidd allan o diwn: “Mae Fofuxo’n araf bach, ond efo fe mae’r daith yn iach. Mae’n arogli pob un blodyn, a’i gwtsh yw’r gorau yn y dyffryn.”
Llanwodd llygaid Fofuxo â dagrau. Ond roedd e’n gwenu, gwên anferth. “Diolch, Pigúiça. Wrth gwrs fy mod i’n maddau i ti. A dyna’r gân harddaf i fi ei chlywed erioed.”
Datododd y cwlwm ym mol Pigúiça yn syth, yn union fel cwlwm rhuban.
Ar y ffordd adref, cerddodd hi wrth ei ochr, ar ei gyflymder e. Twmp. Twmp. A darganfu hi, wrth fynd yn araf, ei bod hi’n gallu gweld y blodau’n cau i gysgu, fesul un. Pan gyrhaeddon nhw, gorweddodd Pigúiça yn glòs yn erbyn Fofuxo, yn hymian ei chân yn dawel, yn dawelach ac yn dawelach, nes i’r gân droi’n ddylyfiad gên. Ac i’r dylyfiad gên droi’n gwsg.
