
Noswyl Nadolig gyntaf Floquinho oedd hi, brawd bach Pigúiça. Ac roedd Pigúiça eisiau iddi fod yn berffaith.
Dangosodd iddo’r goleuadau bach yn fflachio. Dangosodd yr anrhegion wedi’u lapio, gan ysgwyd pob un. Gwnaeth wyneb tafod i’r ochr, un â’r clustiau yn ôl ac un newydd a ddyfeisiodd yn y fan a’r lle. Canodd yn uchel, neidiodd, troelli a siglo’r gloch fach ger ei glust.
Agorodd Floquinho ei lygaid bach yn llydan. Ac yna dechreuodd grio. Bwaaa. Cri mor fawr â’r tŷ.
“Dw i wedi gwneud popeth!”, meddai Pigúiça, yn bryderus. “Pam nad yw e’n hoffi’r Nadolig?”
Cododd Fofuxo Floquinho, wedi’i lapio’n glyd, a siarad yn dawel: “Mae e’n ei hoffi. Ond mae popeth yn newydd iddo. Gormod o olau, gormod o sŵn, gormod o newydd-deb. Mae babi bach angen heddwch.”
Meddyliodd Pigúiça. Heddwch. Ble mae heddwch yn byw? Yna cofiodd: yn y coed, ger yr afon, mae coeden enfawr, yr hynaf yn Dogavios, sy’n gollwng caneuon drwy ei dail yn y nos. “Fofuxo, beth am inni nôl cân gysgu yno?”
Cynigiodd Bolota, oedd wedi dod i’r wledd, helpu. “Fe fydda i’n ei siglo ychydig. Ewch chi.”
Aeth y ddau allan i’r nos fain. Roedd y lleuad fel ewin tenau yn yr awyr. Llifai’r afon yn araf, yn llawn dyfrlilïau, a chroeson nhw gan neidio o garreg i garreg. Canai’r blodau cloch yn ysgafn iawn wrth iddyn nhw basio. Roedd hyd yn oed y glöynnod byw’n gysglyd.
Pan ddaethon nhw’n agos at y goeden, clywon nhw. O’r dail, roedd nodau’n dod, un ar y tro, yn arnofio yn yr awyr fel swigod. La, lu, ru. La, lu, ru. Dyma’r gerddoriaeth feddalaf a glywodd Pigúiça erioed.
Eisteddodd a gwrando’n astud iawn, gan symud ei chlustiau’n unig. Ailadroddodd yn dawel. Gwnaeth gamgymeriad. Ailadrodd eto. Y trydydd tro, roedd hi’n gwybod. “La, lu, ru”, canodd, ac ysgydwodd y goeden ei changhennau, fel pe bai’n dweud ie.
Aethon nhw adref heb frys. Roedd Bolota’n eistedd, yn siglo Floquinho, oedd yn dal i rwgnach ychydig. Diffoddodd Pigúiça hanner y goleuadau. Yna daeth yn agos iawn at ei brawd a chanu, bron yn sibrwd: “La, lu, ru. La, lu, ru.”
Peidiodd Floquinho â rhwgnach. Edrychodd arni. Dylyfodd gên enfawr i drwyn mor fach. A chysgodd, â’i bawen fach yn gorffwys ar drwyn ei chwaer.
“Dy anrheg di oedd y gorau oll”, sibrydodd Fofuxo. “Rhoist ti heddwch iddo.” Gwenodd Pigúiça, gorwedd wrth ymyl y fasged a pharhau i ganu, yn dawelach bob tro.
La, lu, ru. La, lu, ru. Nawr cau dy lygaid bach dithau hefyd, a gwrando ar y gân yn dawel bach. La, lu, ru.
