
Bzzzz. Hedfanodd gwenynen fach heibio’r ffenest yn union pan ofynnodd Fofuxo: “Pigúiça, welaist ti fy hoff asgwrn i? Yr un hir, â’r blaen bach cam?”
Roedd Pigúiça wedi ei weld. A dweud y gwir, roedd hi wedi mynd ag e i chwarae, wedi’i gladdu rywle yn yr ardd ac wedi anghofio’n llwyr ble. Ond roedd hi’n teimlo gormod o gywilydd i ddweud.
Felly edrychodd hi ar y wenynen fach a dweud, yn gyflym iawn: “Gwenynen! Gwenynen aeth ag e!”
Cododd Fofuxo un ael. Gwenynen? Yn cario asgwrn mor fawr â brigyn mawr? Ond ddywedodd e ddim byd am hynny. Dim ond: “Wel, wel. Gad i ni chwilio yn y llannerch, ’te.”
Cerddodd y ddau drwy’r goedwig. Roedd Pigúiça yn dawel iawn. Roedd y celwydd bach y tu mewn iddi, yn pwyso fel carreg mewn poced, petai gan gŵn bach bocedi.
Yn y llannerch, digwyddodd rhywbeth annisgwyl. Hedfanodd gwenynen heibio yn cario asgwrn bach! Un pitw, dim mwy na gronyn o reis, ond asgwrn oedd e serch hynny. Roedd cegau Fofuxo a Pigúiça ar agor led y pen.
“Dacw’r lleidr!” meddai ci bach oedd gerllaw. “Dal y wenynen!” gwaeddodd un arall. A dechreuodd y wenynen, druan fach, hedfan yn ofnus o un ochr i’r llall.
Teimlodd Pigúiça ei bol yn tynhau. Doedd y wenynen yna ddim wedi gwneud dim byd. Dim ond mynd â’i hasgwrn bach ei hun adref oedd hi. A nawr roedd pawb yn meddwl ei bod hi’n lleidr esgyrn, a’r cyfan oherwydd celwydd bach.
“Stopiwch!” meddai Pigúiça. Stopiodd pawb. Anadlodd hi’n ddwfn ac edrych ar Fofuxo. “Nid y wenynen oedd hi. Fi oedd hi. Fi aeth â dy asgwrn di, ei gladdu yn yr ardd ac anghofio ble. Sori, Fofuxo.”
Plygodd Fofuxo ei ben nes ei fod ar yr un lefel â hi. “Diolch am ddweud wrtha i,” meddai fe. “Wyt ti’n gwybod beth sy’n haws dod o hyd iddo nag asgwrn coll? Asgwrn coll pan fydd dau yn chwilio gyda’i gilydd.”
Hedfanodd y wenynen mewn cylch bach uwchben Pigúiça, sss, fel petai’n dweud diolch, ac i ffwrdd â hi gyda’i hasgwrn bach.
Aeth y ddau adref a chloddio’r ardd i gyd. Helpodd y blodau: “Oer!” meddai un. “Claear!” meddai un arall. “Poeth, poeth, poeth!” gwaeddodd y llygad y dydd yn y gornel. Ac yno roedd yr asgwrn, â’i flaen bach cam, yn bridd i gyd.
Y noson honno, roedd Pigúiça yn teimlo’n ysgafn, ysgafn. Roedd y garreg anweledig wedi mynd. Cyrliodd hi yn ei gwely bach, â’i thrwyn yn dal i arogli o bridd yr ardd.
Y tu allan, roedd y wenynen fach hefyd yn cysgu yn y cwch gwenyn, â’i hasgwrn bach wrth ei hochr. A chaeodd Pigúiça ei llygaid yn araf, yn dawel braf, a chysgu tan y bore.
