Ar blaned Dogavios, pan mae’r awyr binc yn troi’n biws, mae’r blodau’n cau eu petalau ac yn sibrwd “nos da” yn dawel bach. Dyna’r adeg o’r dydd roedd Pigúiça yn ei hoffi leiaf.
Ci bach husky oedd hi, â llygaid glas, ac roedd hi’n ddewr bron bob amser. Roedd hi’n dringo creigiau uchel, yn neidio dros byllau mawr ac yn arogli chwilod heb ofn o gwbl. Ond y tywyllwch... wel, roedd hwnnw’n wahanol.
Y noson honno, cyn gynted ag y diffoddodd y golau yn y tŷ bach, gwelodd Pigúiça gysgod hir ar y wal. Roedd ganddo freichiau tenau a llwyth o fysedd. “Fofuxo!” galwodd hi. “Mae anghenfil llawn bysedd yma!”
Daeth Fofuxo at y drws, yn fawr ac yn gysglyd, a’i flew euraid yn flêr i gyd. Edrychodd ar y wal, edrychodd ar y ffenest, a gwenodd. “Wyt ti eisiau dod allan gyda fi i weld yr anghenfil yn agos?”
Agorodd Pigúiça ei llygaid yn fawr. Mynd allan? Yn y tywyllwch? Ond estynnodd Fofuxo ei bawen, ac roedd ei bawen yn gynnes ac yn feddal. Anadlodd hi’n ddwfn a mynd, yn glòs, glòs wrth ei ochr.
Y tu allan, doedd yr anghenfil llawn bysedd yn ddim byd ond cangen y goeden yn yr ardd, yn siglo yn y gwynt. “O,” meddai Pigúiça. “Dim ond cangen wyt ti.” Aeth y gangen gwich, gwich, fel petai’n dweud sori.
Cerddon nhw ychydig bach ymhellach, at y llannerch. Ac yna stopiodd Pigúiça yn stond. Yng nghanol y tywyllwch, goleuodd un golau bach. Wedyn un arall. Wedyn deg. Wedyn cymaint fel na allai hi eu cyfri nhw.
“Pryfed tân!” sibrydodd Fofuxo. “Dim ond pan mae hi’n dywyll iawn maen nhw’n dod allan. Petai’r byd yn olau drwy’r nos, fydden ni byth yn gweld y parti bach yma.”
Eisteddodd Pigúiça ar y glaswellt i wylio. Roedd y pryfed tân yn codi ac yn disgyn, yn wincio’n araf, fel sêr bach oedd wedi penderfynu byw yn nes at y ddaear. Roedd cerrig y llannerch yn canu cân isel, bron fel sibrwd.
“Felly dydy’r tywyllwch ddim yn ddim ond tywyllwch,” meddai hi. “Dyma’r lle mae’r goleuadau bach yn chwarae.” Nodiodd Fofuxo a gorwedd wrth ei hochr.
Glaniodd un pryf tân ar flaen trwyn Pigúiça. Edrychodd hi arno mor galed nes i’w llygaid groesi, a chwarddodd y ddau mor dawel fel na ddeffrodd yr un blodyn.
Pan aethon nhw’n ôl adref, roedd cysgod y gangen yno ar y wal o hyd. Ond nawr roedd Pigúiça yn gwybod pwy oedd e. “Nos da, gangen,” meddai hi. A thu allan, roedd y pryfed tân yn dal i wincio.
Cyrliodd hi yn ei gwely bach, stwffio’i thrwyn i’w chynffon flewog, a dylyfu gên yn hir. Winc, winc, meddai’r goleuadau bach. Wincio wnaeth ei llygaid glas hithau hefyd. Unwaith. Dwywaith. Ac yna aros ar gau.
Efallai fod pryf tân bach yn chwarae y tu allan i dy ffenest di yr eiliad hon. Gad iddo fe ddisgleirio, a chau dithau dy lygaid bach hefyd.
