Roedd Trici wrth ei bodd yn crwydro. Y prynhawn hwnnw, gwelodd bili-pala glas a mynd ar ei ôl. Wedyn gwelodd un arall, a mynd ar ei ôl. Pan edrychodd o’i chwmpas, roedd hi mewn coedwig doedd hi erioed wedi’i gweld.
Roedd y coed yn dal, â boncyffion trwchus, ac roedden nhw i gyd yn edrych yr un fath. Roedd yr haul eisoes yn troi’n oren. Trodd Trici i’r dde. Trodd i’r chwith. Doedd hi ddim yn gwybod bellach ym mha gyfeiriad roedd adref.
Eisteddodd. Roedd ei chalon fach yn mynd twm-twm-twm yn gyflym iawn. Dechreuodd un llygad wlychu.
“Pwyll,” meddai wrthi hi ei hun. “Mae Mrs Gwddf Hir bob amser yn dweud: pan fyddi di ar goll, aros yn llonydd ac anadla.” Anadlodd yn ddwfn. Gollyngodd yr aer yn araf. Anadlodd yn ddwfn eto. Gollwng. Arafodd ei chalon.
Yna clywodd rywbeth. Yn dawel iawn, o rywle: hmmm, hmmm. Canu carreg oedd e.
“Y cerrig sy’n canu!” cofiodd Trici. “Maen nhw’n byw yn agos at fy nhŷ i.” Ond roedd y sŵn yn dod o sawl cyfeiriad. Pa un oedd y ffordd iawn?
Aeth at y garreg gyntaf, un fach lwyd. Roedd y garreg yn canu’n wan iawn. “Hmm.” Aeth at yr ail, ychydig yn fwy. “Hmmm.” Roedd pob carreg yn canu ychydig yn uwch na’r un o’i blaen.
“Dyna ni!” meddai Trici. “Po agosaf at adref, y cryfaf maen nhw’n canu!” A dilynodd y cerrig, un wrth un, fel rhywun yn dilyn olion traed.
Gyda phob cam, tywyllodd yr awyr ychydig, a dechreuodd y sêr oleuo. Ond roedd y cerrig yn cryfhau, a’r gerddoriaeth yn gliriach. Hwiangerdd oedd hi, a sylweddolodd Trici ei bod hi’n ei gwybod ar ei chof.
Aeth heibio gwely blodau, a throdd y blodau ati. “Nos da, Trici,” sibrydon nhw. Gwenodd hi a pharhau i gerdded.
Yna, ymhell o’i blaen, gwelodd olau cynnes. Ffenest ei thŷ oedd e. Ac wrth y drws roedd Mrs Gwddf Hir, â’i gwddf wedi’i ymestyn i bob cyfeiriad, yn chwilio.
“Trici!” ebychodd hi. “Ro’n i ar goll, ond dyma fi’n stopio, anadlu a dilyn y cerrig!” meddai Trici, gan redeg. Cofleidiodd Mrs Gwddf Hir hi â’i gwddf, gan fynd yn gyfan gwbl o’i chwmpas.
“Dw i mor falch,” meddai Mrs Gwddf Hir. “Mae mynd ar goll yn digwydd i bawb. Yr hyn sy’n bwysig yw gwybod beth i’w wneud pan fydd yn digwydd.”
Y noson honno, cysgodd Trici â’r ffenest ar agor ychydig. Y tu allan, roedd y cerrig yn canu’r hwiangerdd, hmmm, hmmm, yn dawel iawn, fel petaen nhw’n dweud: dyma ni, dyma ni. A chysgodd Trici, yn gynnes.
