Agorodd Pigúiça ei llygaid yng nghanol y nos a gweld rhywbeth.
O dan y gwely, yn y cysgod, roedd braich hir, feddal yn ymestyn allan. Ymhellach yn ôl, roedd lwmp mawr, tywyll, wedi’i grychu, â darn yn hongian oedd yn edrych fel clust. Tynnodd Pigúiça’r flanced at ei thrwyn. Aeth ei llygaid glas yn grwn fel dwy leuad.
“Fofuxo,” sibrydodd, yn y llais teneuaf oedd ganddi. “Mae anghenfil o dan fy ngwely.” Cododd Fofuxo, oedd yn cysgu yn y gwely nesaf, yn araf iawn. Rhwbiodd ei lygaid ac edrych i ble roedd hi’n pwyntio.
“Hmm,” meddai. “Wir. Mae rhywbeth yna.” Gafaelodd Pigúiça yn y flanced yn dynnach. Roedd hi’n disgwyl iddo ddweud nad oedd e’n ddim. Ond roedd Fofuxo’n ffrind gonest, a dydy ffrindiau gonest ddim yn dweud nad yw’n ddim pan wyt ti wedi gweld rhywbeth.
“Wyt ti’n gwybod beth rydyn ni’n ei wneud â dirgelwch?” gofynnodd. “Edrych yn agos. Gyda’n gilydd. Gyda golau.” Chwibanodd yn dawel at y ffenest, a daeth pryf tân i mewn, yn disgleirio’n felyn. Glaniodd ar drwyn Fofuxo, fel tortsh fach.
Plygodd y ddau i lawr. Roedd Pigúiça’n mynd ar y blaen, ond yn glòs, glòs wrth Fofuxo. Un cam. Cam arall. Aeth y golau bach yn nes at y cysgod. Yna cyrhaeddodd y golau. A throdd yr anghenfil yn rhywbeth arall.
Hosan streipiog oedd y fraich hir, un yn unig, roedd Pigúiça wedi’i thaflu yno yn y bore ac anghofio. Y got las oedd y lwmp crychlyd, wedi cwympo ar ben sliper. A chwfl y got oedd y glust, wedi’i blygu i un ochr.
Edrychodd Pigúiça. Yna chwarddodd drwy ei thrwyn, yn fach ac ychydig yn nerfus. Yna chwerthiniad mwy. Yna chwerthiniad mor fawr nes bod rhaid iddi roi ei phawen dros ei cheg rhag deffro’r cymdogion. “Hosan yw hi!” sibrydodd, gan chwerthin. “Roedd ofn hosan arna i!” “Hosan hir iawn,” meddai Fofuxo, yn ddifrifol. “Gallai ddychryn unrhyw un.”
“Ga i roi enw iddi?” “Cei, wrth gwrs.” Meddyliodd Pigúiça. “Mr Hosan Hir. A’r got yw Mrs Cwfl.”
Plygon nhw’r got, rhoi’r hosan yn y drôr, a gwnaeth y pryf tân dro bach o amgylch yr ystafell cyn mynd yn ôl at y ffenest, gan wincio nos da.
Gorweddodd Pigúiça yn y gwely, gan weld y lle oddi tano nawr fel lle tywyll a gwag, fel unrhyw le arall. Roedd yr ofn wedi diflannu, wedi toddi yng ngolau’r pryf tân.
“Fofuxo?” “Ie?” “Diolch am edrych gyda fi.” “Bob amser,” meddai, ac aeth yn ôl i’w wely bach.
Gwenodd Pigúiça yn y tywyllwch. Caeodd ei llygaid. Roedd yr ystafell yn dawel ac yn ddiogel, a chysgodd hi’n gyflym.
