“Atishw!” Tisiodd Pigúiça mor galed nes i’r flanced neidio o’r gwely bach.
Roedd ei thrwyn wedi’i rwystro, ei hwyneb yn gynnes a’i llygaid yn drwm. Ceisiodd godi i chwarae, ond roedd ei phawennau fel petaen nhw wedi’u gwneud o jeli. Eisteddodd i lawr eto, ag ochenaid hir.
Daeth Fofuxo, gosod ei drwyn ar ei thalcen a gwneud “hmm”. “Rwyt ti’n rhy gynnes, Pigúiça. Mae heddiw’n ddiwrnod i orffwys.” “Gorffwys? Dw i ddim eisiau gorffwys! Mae’r ddôl, mae Bolota, mae...” “Atishw!”
Gwenodd Fofuxo a mynd â’r flanced allan, o dan goeden, am nad oedd Pigúiça’n mynd i allu aros yn gaeth y tu mewn. Taenodd y flanced ar y glaswellt, ac fe swatiodd hi yno, gydag e’n gorwedd yn agos iawn. Glaniodd gwenynen fach ar ei phen ac aros, fel ymwelydd.
“Alla i ddim chwarae,” cwynodd Pigúiça. “Ac mae’r diwrnod mor braf.”
“Mae dy gorff di’n gweithio,” meddai Fofuxo. “Mae’n ymladd yr annwyd, ac mae hynny’n waith. Mae gorffwys yn helpu hefyd.” “Pa waith yw hwnnw dw i ddim hyd yn oed yn ei weld?” “Yr hyn sy’n digwydd y tu mewn. Mae criw bach, bach yno sy’n trefnu popeth, ond dim ond pan fyddwn ni’n dawel y gallan nhw weithio.”
Edrychodd Pigúiça ar ei bol, yn amheus. Criw bach? Y tu mewn? Aeth hi’n dawel iawn, dim ond rhag eu poeni nhw.
Yna ymddangosodd Mrs Gwddf Hir, y diplodocws mawr, ar y ddôl. Gostyngodd ei gwddf hir, hir nes bod ei phen yn agos at Pigúiça. “Dw i wedi dod â the mintys,” meddai, yn araf. “A stori.”
Roedd y te’n gynnes ac yn arogli o ardd. Yfodd Pigúiça a theimlo’i thrwyn yn agor ychydig bach. Dechreuodd Mrs Gwddf Hir y stori, â’i llais dwfn ac araf: “Roedd cwmwl unwaith a benderfynodd gerdded yn arafach na’r lleill i gyd...”
Suodd y wenynen yn dawel, fel petai hithau eisiau gwrando. Roedd y gwynt yn symud y glaswellt, yn ysgafn iawn. Ac roedd cwmwl y stori’n cerdded, yn araf, yn araf, yn araf bach...
Pan sylweddolodd Pigúiça, roedd yr haul yn euraid ac yn isel yn yr awyr. “A gyrhaeddodd y cwmwl lle roedd e eisiau mynd?” gofynnodd, â’i llygaid bron ar gau. “Do,” meddai Mrs Gwddf Hir. “Ond cysgaist ti cyn y diwedd.”
Roedd hi wedi cysgu drwy’r prynhawn cyfan. Roedd ei thrwyn yn dal wedi’i rwystro ychydig, ac roedd y peswch yn dal i ymddangos weithiau. Ond roedd ei phen yn ysgafnach, ac roedd ei phawennau’n bawennau eto, nid jeli.
Aethon nhw adref yn araf bach, â’r flanced ar gefn Fofuxo. Gyda’r nos, gorweddodd Pigúiça yn ei gwely bach ac anadlu, un anadl ar y tro. I mewn. Allan. Roedd y criw bach y tu mewn yn dal i weithio, yn ysgafn, heb wneud sŵn.
A dechreuodd Pigúiça gysgu, yn gynnes, gan wrando ar ei hanadl ei hun yn mynd yn dawelach ac yn dawelach.
