Chwilio am straeon doniol byr i blant? Dyma 10 stori wreiddiol sy'n para munud, am anifeiliaid, yr ysgol, y teulu a byd hud, a phob un yn gorffen gyda chwerthin heb wneud hwyl am ben neb.
Sut i'w hadrodd yn uchel
Y gyfrinach yw'r rhythm. Arhoswch am saib cyn y frawddeg olaf: dyna lle mae'r chwerthin yn cael ei eni. Newidiwch eich llais ar gyfer pob cymeriad, llais dwfn i'r ddraig a llais main i'r blodyn. A defnyddiwch eich wyneb: edrychwch yn syn ar yr eiliad ddoniol. Eisiau hi eto? Adroddwch hi eto.
Straeon am anifeiliaid
Y ceiliog a gysgodd yn hwyr
Bob dydd, byddai Gwilym y ceiliog yn canu am bump o'r gloch y bore. Un diwrnod, fe gysgodd yn hwyr. Arhosodd y fuwch, arhosodd y mochyn, a hyd yn oed yr haul, oedd yn cuddio y tu ôl i'r bryn heb ddigon o blwc i godi ar ei ben ei hun. Am naw o'r gloch, agorodd Gwilym un llygad, gweld pawb yn syllu arno a gweiddi: “Cwc-a-dwdl-dŵ! Bore da!”. Atebodd pawb: “Bore da, Gwilym!”. Cododd yr haul ar frys, braidd yn swil. Erbyn hyn mae gan y ceiliog gloc larwm. A dyfalwch pwy sy'n canu bob bore i ddeffro'r cloc larwm? Gwilym, wrth gwrs.
Y jiráff oedd eisiau sgarff
Roedd gwddf Tegwen y jiráff yn oer, felly gofynnodd i Nain Dafad am sgarff. Gweodd Nain drwy'r prynhawn. Gweodd drwy'r nos. Gweodd drwy'r wythnos. Pan orffennodd, roedd y sgarff mor hir nes iddi fynd dair gwaith am wddf Tegwen, ddwywaith am y goeden ac unwaith am yr eliffant, oedd yn digwydd cerdded heibio heb sylwi. “Wyt ti'n gynnes?”, gofynnodd Nain. “Yn gynnes braf!”, meddai Tegwen. “A finnau!”, meddai'r eliffant. Nawr mae'r tri yn crwydro'r safana gyda'i gilydd, bob amser yn glyd a bob amser yn cadw'r un cam.
Pigúiça a'r cysgod copïo
Yn yr Ardd Hud, deffrodd Pigúiça, yr husky fach, gyda chenhadaeth: dal ei chysgod ei hun. Neidiodd i'r chwith, a neidiodd y cysgod hefyd. Neidiodd i'r dde, a'r cysgod yr un fath. “Mae e'n fy nghopïo i!”, cwynodd. Awgrymodd ei ffrind Fofuxo: “Tria aros yn hollol lonydd”. Safodd Pigúiça fel cerflun. Yr eiliad honno, aeth cwmwl bach tew o flaen yr haul, a diflannodd y cysgod. Ysgydwodd Pigúiça ei chynffon yn falch: “Welaist ti, Fofuxo? Roedd e'n fy ofni i!”. Chwarddodd y cwmwl yn dawel a pharhau ar ei daith.
Straeon am yr ysgol
Y pensil oedd yn ofni'r naddwr
Ym mag ysgol Osian roedd pensil o'r enw Twm yn byw, ac roedd Twm yn ofni'r naddwr pensiliau yn ofnadwy. “Mae e'n cosi fy mhen i!”, meddai. Bob tro y gwelai'r naddwr, byddai Twm yn cuddio yng ngwaelod y cas pensiliau, y tu ôl i'r rwber. Un diwrnod, gofynnodd yr athrawes am lun. Dim ond creon melyn y gallai Osian ei ffeindio, a thynnodd lun haul anferth. Sbeciodd Twm, a daeth awydd arno i dynnu llun hefyd. “O'r gorau, cei di fy naddu i”, ochneidiodd. Chwarddodd gymaint oherwydd y cosi nes iddo ddod allan gyda'r blaen mwyaf main yn y dosbarth.
Y parot a'r gofrestr
Daeth dosbarth Miss Elin â'u hanifeiliaid anwes i'r ysgol. Roedd yno bysgodyn aur, crwban, bochdew a Chadi, parot Lowri. Pan ddaeth yn amser galw'r gofrestr, dywedodd yr athrawes: “Bryn?”. Atebodd Cadi: “Yma!”. “Carys?” “Yma!”, gwaeddodd Cadi eto. Atebodd dros bawb, hyd yn oed dros y pysgodyn aur. Yn y diwedd, gwenodd yr athrawes a galw: “Cadi?”. Aeth y parot yn hollol dawel, gan edrych o'i chwmpas. Atebodd y dosbarth cyfan gyda'i gilydd: “Yma!”. A churodd Cadi ei hadenydd, fel petai'n cymeradwyo.
Straeon am y teulu
Sbectol Taid
Chwiliodd Taid am ei sbectol yn y gegin, yn y lolfa, yn yr ystafell ymolchi a hyd yn oed yn yr oergell. “Oes rhywun wedi gweld fy sbectol i?”, gofynnodd. Dechreuodd y teulu cyfan chwilio. Edrychodd Mam o dan y soffa. Edrychodd Dad yn y car. Dringodd Nel, oedd yn bump oed, ar lin Taid i roi cwtsh iddo, ac agorodd ei llygaid yn fawr. Roedd y sbectol ar ei ben! Amrantodd Taid, rhoi'r sbectol yn ei lle a dweud o ddifrif: “Ro'n i'n gwybod. Dim ond gadael iddi gael ychydig o haul o'n i”.
Y sanau oedd yn dianc
Yn nhŷ'r teulu Morgan, roedd sanau'n diflannu. Byddai pâr yn mynd i'r peiriant golchi, ac un hosan yn unig yn dod allan. Roedd Dad yn beio'r peiriant. Roedd Mam yn meddwl eu bod nhw'n dianc gyda'r nos i ddawnsio. Penderfynodd Llew ymchwilio. Dilynodd lwybr o fflwff at fasged Bara Brith, y gath. Y tu mewn roedd gwely meddal wedi'i wneud o ddwy ar bymtheg o sanau lliwgar. Agorodd Bara Brith un llygad a chanu grwndi. Erbyn hyn mae'r teulu'n prynu sanau fesul tair: dwy i'r traed ac un i Bara Brith.
Straeon am fyd hud
Y ddraig a'r ig
Roedd Tanwen y ddraig eisiau dangos ei thân yng ngŵyl y deyrnas, ond deffrodd gyda'r ig. Anadlodd yn ddwfn, chwyddo'i brest a... “hic!”. Yn lle tân, daeth swigen sebon binc allan. “Hic!” Un arall, las. “Hic!” Tair arall, werdd. Roedd y plant yn byrstio'r swigod ac yn chwerthin yn ddi-baid. Gofynnodd y brenin am ragor. Ar ddiwedd yr ŵyl, peidiodd yr ig, a chwythodd Tanwen fflam berffaith. Wnaeth neb gymeradwyo. “Ble mae'r swigod?”, gofynnodd pawb. Nawr mae Tanwen yn ymarfer cael yr ig bob dydd, achos mae'r swigod yn llawer mwy poblogaidd.
Swyn cymysg y wrach fach
Roedd Siwsi'r wrach fach eisiau troi ei hen ysgub yn ysgub jet. Trodd y crochan, chwifio'i hudlath a dweud y geiriau hud, ond cymysgodd un llythyren. Pwff! Trodd yr ysgub yn fanana anferth. Triodd Siwsi eto. Pwff! Trodd y fanana yn felon dŵr. Unwaith eto. Pwff! Trodd y melon dŵr yn hufen iâ mefus. Edrychodd Siwsi ar yr hufen iâ, edrychodd ar yr hudlath a phenderfynu: “Heddiw, dw i'n cerdded”. Ac aeth adref ar droed, yn llyfu'r hufen iâ mwyaf hudol yn y byd.
Tisian Pigúiça
Roedd hi'n wanwyn yn yr Ardd Hud, a'r blodau'n llawn paill euraid. Aeth Pigúiça i arogli llygad y dydd yn agos iawn, a theimlodd ei thrwyn yn cosi. “A... a... atishŵ!” Roedd y tisian mor gryf nes i'r blodau i gyd blygu ar yr un pryd. Agorodd Fofuxo ei lygaid yn fawr: “Pigúiça, maen nhw'n moesymgrymu i ti!”. Cododd llygad y dydd ei phen bach a dweud yn gwrtais: “Bendith!”. Yna dywedodd y rhosod “Bendith!”, dywedodd blodau'r haul “Bendith!”, ac ailadroddodd yr ardd gyfan. Diolchodd Pigúiça gymaint o weithiau nes iddi disian eto.
Sut gall plentyn ddyfeisio ei stori ei hun
Rhowch dri darn iddo: anifail, problem a gwrthrych, fel pengwin, gwres ac oergell. Gofynnwch “a beth ddigwyddodd wedyn?” a gadewch i'r plentyn arwain. Mae'r diwedd doniol yn dod o newid annisgwyl, fel tân sy'n troi'n swigen. I gael rhagor o chwerthin, edrychwch ar y jôcs i blant i chwerthin fel teulu.
Cwestiynau cyffredin
Ar ba oed mae plant yn deall straeon doniol?
Yn 3 oed maen nhw eisoes yn chwerthin am newidiadau gwirion a synau. Rhwng 5 ac 8 oed, maen nhw wrth eu bodd â syrpreisys a chwarae ar eiriau.
Ga i adrodd straeon doniol cyn cysgu?
Cewch, dim ond i chi ddewis y rhai tawelaf a gorffen mewn llais isel. Cyn diffodd y golau, rhowch gynnig ar y straeon 5 munud amser gwely.
Oes mwy o anturiaethau gan Pigúiça?
Yn y llyfr Dogavios, mae Pigúiça a Fofuxo yn cael anturiaethau eraill yn yr Ardd Hud.
