Eisiau dysgu geiriau Islandeg doniol i blant? Dyma 10 ohonyn nhw, pob un â ffordd syml o’i ddarllen yn uchel, ei ystyr a ffaith wir. Ar 16 Tachwedd, mae Gwlad yr Iâ yn dathlu Diwrnod yr Iaith Islandeg, dyddiad er anrhydedd i’r bardd Jónas Hallgrímsson. Mae’n esgus perffaith i chwarae gydag iaith wahanol gartref.
Mae plant wrth eu bodd achos mae’r geiriau’n teimlo fel posau bach. A’r peth gorau: mae llawer yn eiriau wedi’u cysylltu sy’n adrodd stori fach, fel “golau’r gogledd” neu “bwa glaw”.
Sut i ddefnyddio’r geiriau hyn gyda’ch plentyn
Does dim angen ynganiad perffaith. Y nod yw chwerthin, ailadrodd a chael eich chwilfrydedd. Darllenwch y gair yn araf, gadewch i’ch plentyn roi cynnig arni, ac wedyn rhannwch y ffaith ddiddorol. Mae plant 3 i 5 oed fel arfer yn mwynhau ailadrodd y sain yn unig. Mae plant 6 i 8 oed yn hoffi darganfod o ba ddarnau mae’r gair wedi’i adeiladu.
Mae’r darlleniad mewn cromfachau’n frasamcan yn Gymraeg. Mae gan Islandeg go iawn seiniau sydd ddim yn y Gymraeg, ac mae hynny’n iawn. Rydyn ni’n ysgrifennu’r geiriau yn Islandeg, fel maen nhw.
Y 10 gair Islandeg
- Jólabókaflóð (ynganwch «IÔ-la-BÔ-ka-flôth»): mae’n golygu “llifogydd llyfrau Nadolig”. Ffaith: yng Ngwlad yr Iâ, traddodiad yw rhoi llyfrau’n anrheg ar noson 24 Rhagfyr a threulio’r nos yn darllen, yn aml gyda siocled poeth.
- Sundlaug (ynganwch «SUND-loig»): mae’n golygu pwll nofio. Ffaith: mae pobl Gwlad yr Iâ wrth eu bodd â phyllau sy’n cael eu cynhesu gan y ddaear ei hun, ac mae llawer yn mynd iddyn nhw hyd yn oed pan fo’n oer.
- Snjór (ynganwch «SNYÔR»): mae’n golygu eira. Ffaith: gair byr yw e, ond mae digon o eira yng Ngwlad yr Iâ yn y gaeaf, felly mae pobl yn ei ddefnyddio drwy’r amser.
- Jökull (ynganwch «YEU-kutl»): mae’n golygu rhewlif. Ffaith: enw’r rhewlif mwyaf yng Ngwlad yr Iâ yw Vatnajökull, ac mae jökull hefyd yn cael ei ddefnyddio fel enw person.
- Eldfjall (ynganwch «ELD-fyatl»): mae’n golygu llosgfynydd. Ffaith: mae’r gair yn uno eld, sef tân, â fjall, sef mynydd. Felly mae llosgfynydd yn “fynydd tân”.
- Hvolpur (ynganwch «KVOL-pur»): mae’n golygu ci bach. Ffaith: yn Islandeg, mae “hv” ar ddechrau gair yn swnio fel “kv”. Mae’n gweddu’n dda i Pigúiça, sy’n gi bach husky!
- Norðurljós (ynganwch «NOR-thur-lyôs»): mae’n golygu’r goleuadau gogleddol. Ffaith: norður yw gogledd a ljós yw golau, felly mae’r gair yn golygu “goleuadau’r gogledd”.
- Regnbogi (ynganwch «REGN-bo-yi»): mae’n golygu enfys. Ffaith: regn yw glaw a bogi yw bwa, felly “bwa glaw” yw e.
- Tungl (ynganwch «TUNGL»): mae’n golygu lleuad. Ffaith: dim ond un sillaf sydd ganddo ac mae’n gorffen â sawl cytsain yn olynol, sy’n edrych yn wahanol iawn i’r Gymraeg.
- Kex (ynganwch «KEKS»): mae’n golygu bisged. Ffaith: mae’n edrych yn debyg iawn i’r gair Saesneg cakes ac mae’n un o’r rhai hawsaf i’r bach ei ailadrodd.
