Elke gesin wag op daardie eerste woordjie. Maar lank voordat "ma-ma" kom, het al klaar baie gebeur: jou baba het duisende klanke gehoor, uitgewerk dat stemme 'n bedoeling dra, en ontdek dat wys die wêreld laat beweeg. Praat is die sigbare punt van 'n veel langer proses. Ons taak is om daardie proses te voed, nie om dit te haas nie.
Wat gewoonlik gebeur, en wanneer
- Rondom 6 maande: brabbeltaal met herhaalde lettergrepe (ba-ba, da-da). Nog nie 'n woord nie, maar die enjin loop reeds.
- Tussen 10 en 14 maande: die eerste betekenisvolle woord. Dis gewoonlik iemand of iets sentraal in die daaglikse lewe.
- Teen 18 maande: 10 tot 50 woorde is 'n algemene reikwydte, en die verskil tussen babas is enorm.
- Naby 2 jaar: twee-woord kombinasies begin, "wil water", "waar pappa". Daardie sprong is belangriker as die presiese woordtelling.
Wat werklik praat aanmoedig
- Vertel die dag hardop: "nou maak ek die venster oop, kyk die son". Dit voel snaaks om met jouself te praat, maar so kom woordeskat in.
- Wag vir die antwoord: vra iets, tel dan stilweg tot vyf. Babas het tyd nodig om klank saam te stel, en die meeste volwassenes antwoord vir hulle.
- Brei uit in plaas van regmaak: as hy "wawa" sê, antwoord "ja, water!". Jy gee die korrekte vorm terug sonder om sy poging uit te vee.
- Vier gebare: wys, waai, dinge vir jou wys. Babas wat baie gebaar, praat gewoonlik gouer.
- Minder skerm, meer gesig: praat word geleer deur monde, oë en gesigsuitdrukkings dop te hou. 'n Video kan dit nie vervang nie.
- Sing, aanhoudend: liedjies het voorspelbare ritme en herhaling, twee dinge wat 'n baba se brein liefhet. Kinderrympies leer meer woorde as enige app.
- Bied keuses aan pleks van ja/nee-vrae: "piesang of appel?" nooi hom uit om klank te produseer. "Wil jy eet?" vra net vir 'n knik.
